Sanat Tutkunu Denizci: Çakmak Turgay

Beþiktaþ Denizcilik'in ortaðý ve çaðdaþ sanat koleksiyonerlerinden Çakmak Turgay, "Ýnþaat þirketleri yüzde 1 bütçe ayýrsalar sanat ihya olur" diyor

Aslýnda 1983'ten beri denizcilikle uðraþýyor. Beþiktaþ Denizcilik'in ortaðý Çakmak Turgay. Ama sanat camiasýndaki isimlere göre Türkiye'nin en önemli çaðdaþ resim koleksiyonerlerinden biri. Koleksiyonunun önemli bir kýsmýný, iþyerinin de bulunduðu Çaðlayan'daki Memorial Hastanesi'nin sekizinci katýnda sergiliyor. Memorial'dan içeri girip de kat planýna baktýðýnýzda 'fizik tedavi', 'genel cerrahi', 'kardiyoloji' gibi birimlerin arasýnda 'Art Flat' tabelasý hemen dikkat çekiyor. Art Flat Turgay'ýn koleksiyonunu sergilediði alana verdiði isim. Çakmak Bey stresli çalýþma koþullarýna sahip doktorlarýn ameliyattan çýkýp asansörde sekize bastýklarýný ve çaðdaþ resimle rahatladýklarýný söylüyor. Hasta ve hasta yakýnlarýnýn da zaman zaman Turgay Çakmak'ýn koleksiyonunu gezdiðini öðreniyorum. Çakmak Turgay'la Türkiye'nin önde gelen çaðdaþ ressamlarýnýn eserlerinin asýlý olduðu Art Flat'i geziyoruz. Türk çaðdaþ sanatýnýn hak ettiði deðerin çok daha altýnda fiyatlara satýldýðýný söyleyerek söze giriyor Turgay: "Bugün hâlâ fiyatlarý normale yaklaþmamýþ buluyorum. Ýleride bu fiyatlar mutlaka artacak. Dubai'deki müzayedelerde Ýranlý, Çinli sanatçýlar çok daha yüksek fiyatlara alýcý buluyor" derken, çaðdaþ Türk resmine olan inancýný da dile getiriyor. Bunun için bir de öneride bulunuyor: "Gazetelerde sayfa sayfa gayrimenkul ilanlarý görüyoruz. Bu inþaat þirketleri sanat için yüzde 1 bile bütçe ayýrsalar, rezidanslarýn giriþine birer resim assalar, bahçeye heykel koysalar çaðdaþ sanat ihya olur ve deðeri yükselir." Bugün dünyada birçok büyük inþaat þirket sanat için bütçe ayýrýyor. Türkiye'de de çaðdaþ sanat piyasasý için çýðýr açtýracak benzeri projeler yok deðil. Daha önce Eko- Sanat'a konuþan Varyap Holding CEO'su Erdinç Varlýbaþ Türkiye'nin ilk yeþil konut projesi Varyap Meridian'de ortak kullaným alanlarý için 1.5 milyon dolarlýk resim ve heykel alacaklarýný söylemiþti. Bundan sonraki tüm projelerine sanatý entegre edeceklerinin de müjdesini vermiþti. Çakmak Turgay da Türk çaðdaþ sanatýnýn kurtuluþ formülü olarak bu tarz projelerin çoðalmasý gerektiðini söylüyor ve ekliyor: "Hatta evlerin salonlarýna birer çaðdaþ resim asýp, onunla birlikte satsýnlar."

Artýk CEO'lar koleksiyon yapýyor
Çakmak Turgay yaklaþýk 10 yýldýr aktif olarak çalýþmadýðýný, yönetimde olduðunu söylüyor. Zamanýnýn tamamýný sanata ayýrdýðýný öðreniyorum sohbetimiz sýrasýnda. 20 yýl evvel koleksiyon yapmaya baþlayan Turgay, önce tuðralý gümüþler ve klasik dönem ressamlarýnýn eserlerini satýn almýþ. Ardýndan da çaðdaþ resme yönelmiþ. "Tanýmadýðým, hayat felsefesini paylaþmadýðým ressamlarýn eserlerini almam" diyor Turgay. Günümüzde çaðdaþ sanata olan ilgiyi ise refah seviyesinin yükselmesine baðlýyor. "Eskiden demir tüccarlarý koleksiyon yapardý, sonra tekstilciler sonra da borsacýlar koleksiyon yapmaya baþladý. Þu anda ise büyük þirketlerin CEO'larý alýcý oldu" sözleriyle de deðiþen koleksiyoner profilini dile getiriyor.

'100 bin dolara almadým 1.1 milyon liraya satýldý'
Çakmak Turgay ticari bir kâr amacý güderek koleksiyon yapmýyor. Onun için sanat bir tutku. Ama sanatýn yatýrým tarafýnýn da farkýnda. 20 yýldýr müzayede kataloglarýný saklamýþ ve tekrar tekrar satýlan resimlerin ne denli prim yaptýðýný gözlemlemiþ. 28 Mayýs'ta Bali Müzayede tarafýndan satýlan ve Numan Ceyhan'ýn aldýðý Ferruh Baþaða tablosunun yýllar önce 100 bin dolara kendisine satýlmak istendiðini söylüyor. "Ben 100 bin dolar vermedim, bugün 1 milyon 100 bin lira etti. Ýleride fiyatý daha da artacaktýr" diyor. Turgay'ýn elindeki kataloglarý incelerken aradaki fahiþ fiyat farklarýný da gözlemlemiþ oluyoruz. Örneðin 1995 yýlýnda 8 bin dolardan satýlan Ömer Uluç tablosunun 2011'de 500 bin dolara satýldýðýný görüyoruz. 2010'da 80 bin dolardan satýlan bir Ferruh Baþaða tablosu ise sadece bir yýl sonra tam 182 bin dolara satýlmýþ.

Yeni keþfi: Göktürk ve Karyaðdý ÇAKMAK
Turgay kokleksiyonun ana bölümünü 10 sanatçýyla sýnýrlamýþ. Ama bu 10 sanatçýnýn hatýrý sayýlýr eserlerini toplamýþ yýllar yýlý. Artýk resim satmadýðýný söylüyor. Ama bu durum genç sanatçýlarý keþfetmesi için engel deðil. Zaten Art Flat katýnda iki genç ressamýn da eserlerine yer vermiþ. Bunlardan biri Barýþ Göktürk diðeri Mustafa Karyaðdý. "Bir eseri 2 bin liraya diðerini ise 7 bin liraya aldým. Koleksiyona yeni baþlayacaklara da önerim, çok galeri gezip beðendikleri resimleri almalarý. Bir de yelpazeyi geniþ tutmalarý olacaktýr" diyen Turgay sýrf prim yapacak diye bir eseri alanlara ise karþý.

'Ressamdan resim alýnmaz'
20 yýldýr tüm müzayedeleri takip eden Turgay Çakmak'ýn ressamlarla yakýn arkadaþlýklar kurmasýna raðmen asla bir ressamdan resim satýn almadýðýný öðrenince þaþýrýyorum. Ama Çakmak Bey'in kendine göre haklý bir nedeni var. Gelin bunu onun aðzýndan dinleyelim: "Asla atölyeden direk alým yapmam. Çünkü ressamla pazarlýk þansý yoktur. Gemi alým-satýmýnda da hiçbir zaman armatörle alýcý karþýlýklý pazarlýk yapmaz. Arada broker vardýr. Aksi taktirde iþ bozulur. Ýþte sanatçý ve koleksiyoner biraraya geldiðinde iki taraf da kaprisli olur. Galeri ise her ikisini de törpüler. Fiyat mekanizmasýnda etkili olur. Arada galeri olmadan ressamla anlaþmak bana zor geliyor."