Bu da Türkiye'nin "balýk arþivi"

Bu da Türkiye'nin 'balýk arþivi'

Türkiye'de balýk arþiviyle ilgili çalýþmalar 1938 yýlýnda yapýlmaya baþlamýþ. Ýstanbul Baltalimaný'nda Hidrobiyoloji Enstitüsü'nün kurulmasý ise dönüm noktasý olmuþ adeta.

1950 ile 1960 yýllarý arasýnda göl, nehir, akarsu gibi iç sular ve Karadeniz, Akdeniz, Ege ve Marmara denizlerinden alýnan 800 ayrý türe ait olan numune ile arþiv en zengin günlerini yaþar.

Balýk arþivini görmek ister misiniz?

Pek çok kiþi bu soruya hemen 'Balýðýn da arþivi mi olurmuþ' diye cevap verir. Türkiye'de 73 yýl öncesine ait numunelerin de olduðu 468 balýk türü, alýndýðý su kaynaðý ve tarihin de belirtildiði bir balýk arþivi bulunuyor. Arþivde 1938, 1950, 1960 yýllarý ve daha sonraki yýllardan balýklar yer alýyor.

Türkiye'nin göl, akarsu gibi iç sularý ile Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz'de yaþayan balýk türlerine ait olan numunelerin bir kýsmý Ýstanbul Üniversitesi (ÝÜ) Sapanca Su Ürünleri Meslek Yüksekokulu (MYO), bir kýsmý da üniversite yerleþkesinde özel sývýlar içerisinde korunuyor.

Balýk arþivi çalýþmalarý 1938 yýlýnda baþlatýlýr. Ýstanbul Baltalimaný'nda kurulan Hidrobiyoloji Enstitüsü'ne (Sularda yaþayan canlýlarýn hayatýný inceleyen bilim dalý) kurulmasýyla arþiv çalýþmasý hýzlanýr.

Yahudi asýllý bilim adamý Curt Kosswig tarafýndan 1950 yýlýnda kurulan bu enstitüde yürütülen çalýþmalardan elde edilen balýk türleri özel sývýyla doldurulan kavanozlar içerisinde muhafaza edilmeye baþlanýr. Göl, nehir, akarsu gibi iç sular ile Karadeniz, Akdeniz, Ege ve Marmara denizlerinden alýnan 800 ayrý türe ait olan numune ile arþiv zenginleþtirilir.

1982 yýlýnda Hidrobiyoloji Enstitüsü'nün kapatýlmasýyla Baltalimaný'ndaki binalar Ýstanbul Üniversitesi'ne devredilir ve sosyal tesis olarak kullanýlmaya baþlanýr. Enstitünün balýk arþivi Su Ürünleri MYO'ya býrakýlýr. Su Ürünleri Meslek Yüksekokulu 1992 yýlýnda Su Ürünleri Fakültesi'ne dönüþtürülür. Hidrobiyoloji Enstitüsü'ndeki örnekler fakültenin çeþitli birimlerine taþýnýrken büyük bölümü Sapanca Su Ürünleri MYO'ya gönderilir.

Arþiv, balýðýn nerede yaþadýðýnýn kanýtý

17 Aðustos depreminde Sapanca Su Ürünleri Meslek Yüksekokulu'nda numunelerin bulunduðu cam kavanoz kýrýlýr. Arþivlenen numune sayýsý neredeyse yarý yarýya düþer.

Bugün arþivde Karadeniz'den 12, Marmara'dan 96, Ege'den 132, Akdeniz'den 133, iç sulardan 113 olmak üzere toplam 468 tür bulunuyor.

MYO'daki uzman araþtýrmacý Hakan Erk, öncelikli amaçlarýnýn göl, deniz ve akarsulardaki balýk çeþitliliðini kayýt altýna almak olduðunu ifade ediyor.

Erk, þöyle konuþuyor: "Bu çalýþma ile hangi gölde hangi balýðýn neslinin devam edip etmediðini karþýlaþtýrma yaparak öðrenebiliriz. Ancak arþive alamadýðýmýz balýklar istisna. 1938 yýlýndan kalma numuneler arasýnda muhtemelen nesli tükenen balýklar da vardýr. Son yýllarda tatlý sularda yapýlan çalýþmalarýn azalmasý nedeniyle örnekleyemediðimiz balýklar için de nesli tükenmiþ diyemeyiz.''