Ýtalya açýklarýnda kayalýklara çarparak yan yatan Costa Concordia gemisi ile ilgili tedirginlik sürüyor. Facia gemicilikte kullanýlan zehirli yakýt sorununu yeniden gündeme getirdi.
Kara taþýmacýlýðýnda kullanýlan yakýtlarda çevre dostu düzenlemeler birbiri ardýna gelirken deniz taþýmacýlýðý uzun yýllar ihmal edildi. Gemilerde kullanýlan yakýt, ham petrolün iþlenme sürecinden artan katýmsý atýklardan elde edildiði için atýk mazot olarak da adlandýrýlýyor ve çevre için ciddi bir tehdit oluþturuyor.
Son derece zehirli bir yakýt olan katý mazot, gemi bacalarýndan savrulan tonlarca kurum ve dumanla atmosfere karýþýyor. Gemi yakýtýndaki kükürt oraný piyasadaki aðýr vasýta dizelindekinden 3 bin 500 kat daha fazla. Yapýþkan kývamdaki atýk mazot, gemide filtrelenmemiþ bir þekilde yakýlýyor.
Denizde katý mazot kullanýmýnýn ancak 2020 yýlýnda yasaklanmasý öngörülüyorDenizde katý mazot kullanýmýnýn ancak 2020 yýlýnda yasaklanmasý öngörülüyor
Alman Doða Koruma Birliði NABU’dan Dietmar Oelinger, özellikle de atýk duman ve kurumun büyük bir sorun oluþturduðuna dikkat çekiyor: “Bacadan atýlan kurum parçacýklarýnýn çok zararlý olduðunu gösteren Dünya Saðlýk Örgütü’nünkü dahil olmak üzere çok sayýda bilimsel araþtýrma var. Kurum parçacýklarý, ince toz partikülleri grubuna ait. Kansere, kan dolaþýmý hastalýklarýna, astýma yol açabiliyorlar. Diðer yandan deniz taþýmacýlýðýndan kaynaklanan kükürt dioksit ve azot emisyonlarý deniz tabanýnýn asitlik derecesinin azalmasýna ya da ayný zamanda ozon etkisinin artmasýna yol açýyor.”
Ömrü 9 ay kýsaltýyor
Dünya Saðlýk Örgütü verilerine göre ince toz partikülleri her bir Avrupalý’nýn yaþamýnýn yaklaþýk 9 ayýna mal oluyor. AB Komisyonu’nun bir araþtýrmasý, kýyý bölgelerindeki ince toz partiküllerinin yüzde 20 ila 30’unun gemilerden kaynaklandýðýný ortaya çýkardý.
Kurum parçacýklarý iklimin ýsýnmasýna da katkýda bulunuyor. Kurum parçacýklarý rüzgâr yoluyla Kuzey Kutbu’na taþýnýyor ve buzlarýn yüzeyinde birikiyor. Bu parçacýklar güneþ ýþýnlarýný daha iyi emdikleri için de buz ýsýnmaya baþlýyor. Bilim insanlarý, özellikle de Grönland’ý kaplayan buzullarýn erimesindeki hýzlanmanýn bu kirlenmeye baðlý olduðunu tahmin ediyor.
'Denizler ihmal edildi'
Oysa kurum ve kükürt atýlýmýný azaltmak çok da zor deðil. Kara taþýtlarý ve enerji santrallerinde bunun için filtreler ve daha temiz yakýtlar kullanýlýyor. Alman Doða Koruma Birliði’nden Dietmar Oelinger, deniz taþýmacýlýðýnda da pek çok þey yapýlabileceðini vurguluyor.
Oelinger, “En kolayý, katý mazottan vazgeçmek. Her armatör bunu hemen yapabilir. Armatörlerden ve özellikle de kruvaziyer iþletmecilerinden bunu talep ediyoruz. Amerikan deniz koruma örgütünün araþtýrmalarý, baþka bir yakýt kullanarak kükürt dioksit emisyonlarýnýn yüzde 80, kurum atýlýmýnýn da yüzde 40 oranýnda azaltýlabileceðini gösteriyor. Diðer yandan atýk temizleme sistemleri ile kurum filtreleri kullanýma sokulabilir. Karada bunlar artýk alýþýldýk hale geldi. Ama açýk denizde de mümkün. Adým, adým yapýlmasý gerekir" dedi.
AB Komisyonu’nun bir araþtýrmasý, kýyý bölgelerindeki ince toz partiküllerinin yüzde 20 ila 30’unun gemilerden kaynaklandýðýný ortaya çýkardýAB Komisyonu’nun bir araþtýrmasý, kýyý bölgelerindeki ince toz partiküllerinin yüzde 20 ila 30’unun gemilerden kaynaklandýðýný ortaya çýkardý
Maliyet hesabý
Çevre koruma konusunda denizciliðin geride kalmasýnda maliyet hesabý da rol oynuyor. Çevreye daha az zarar veren gemi dizeli, katý mazottan yüzde 40 daha pahalý. Ancak kötü mazotun kullanýlmasý çok daha pahalýya mal oluyor. Çevre aktivistleri, kurum ve ince toz partiküllerinin yol açtýðý hastalýk masraflarýnýn armatörlerin deðil, vatandaþýn cebinden çýktýðýný vurguluyor.
BM’nin alt kuruluþu olan Uluslararasý Denizcilik Örgütü’nün yasal düzenleme süreci ise yavaþ iþliyor. Örgüt, denizde katý mazot kullanýmýnýn ancak 2020 yýlýnda yasaklanmasýný öngörüyor. Bazý liman kentleri vatandaþlarýnýn saðlýðýný ilgilendiren bu konuyu kendileri ele alarak limanlarýnda aðýr mazot yakýlmasýný yasakladý. Çevre örgütleri AB’den, Kuzey Denizi ve Baltýk Denizi’nde olduðu gibi Akdeniz’de de kalitesiz mazot kullanýmýný yasaklamasýný talep ediyor. Gemi taþýmacýlýðý þu an dünya çapýndaki karbondioksit salýnýmýnýn yüzde 4 ila 5’ini oluþturuyor. Bu da toplam hava taþýmacýlýðýnda salýnan emisyonu geride býrakýyor.