Yükleme Ordinosu ve Kaptan Makbuzu
Reklam
Reklam
Reklam
HARUN ŞİŞMANYAZICI

HARUN ŞİŞMANYAZICI

Yükleme Ordinosu ve Kaptan Makbuzu

18 Şubat 2013 - 15:15

YÜKLEME ORDİNOSU VE KAPTAN MAKBUZU AYNI ŞEY MİDİR?

I-GİRİŞ;

Gemiye malın yüklenmesi için tanzim edilen yükleme talimatı/emri ile (aslında doğru ifade taşıma talimatı olup İngilizce karşılığı Shıppıng Order,Shıppıng Instructıon,Shıppıng Note dur. İngilizce shıpment yükleme shıppıng ise taşıma /sevk anlamında olup nadiren ülkemizde tümleşik kelimelerde yükleme olarak da kullanılabilmektedir) mal gemiye alındıktan sonra 2 ci kaptan tarafından tanzim edilen Kaptan Makbuzu (doğru ifade 2 ci Kaptan Makbuzu )ülkemizde birbiri ile karıştırılmaktadır. Ülkemizde Mate's Receipt e Yükleme Ordinosu denilmekte ve çoklukla yükleme talimatı ile bir arada kullanılmaktadır.

Bilindiği üzere Yükleme işlemi için,yazılı Ya da sözlü Taşıma Sözleşmesinden sonra, tanzim edilen Yükleme Ya da taşıma talimatı (Shipping Order)başlangıç,Kaptan Makbuzu (Mate's Receipt )ise sonuçtur. Konşimento tanzimi için ise Mate's Receıpt başlangıçtır.

Hal böyle olmakla birlikte bu iki husus Ülkemiz de bir çok kaynakta aynı anlamda kullanılmakta ve Yükleme Ordinosu Mate's Receıpt ,yada Mate's Receipt Yükleme Ordinosu olarak tanımlanmaktadır. Oysa bu iki belge farklı olup fonksiyonları da birbirinden tamamen ayrıdır.

Bu ayrıma rağmen bu farklı iki belgeye ülkemizde aynı adın verilmesi,uygulamada çoklukla bu iki işlemin tek bir belge üzerinde tamamlanmasından kaynaklanmaktadır. Aşağıda bu durum farklı kaynaklara atıf yapılarak irdelenmiş ve bu iki belgenin fonksiyonları ve tanımlamaları belirlenmeye çalışılmıştır.

II-YÜKLEME ORDİNOSU VE KAPTAN MAKBUZU İLE İLGİLİ TANIMLAMALAR

A-Mate's Receıpt'e Yükleme Ordinosu  Diyenler ;

1-Kaptan Refik Akdoğan (Türkçe İngilizce Ansiklopedik Denizcilik Sözlüğü Shf 327

Yükleme Ordinosu -Mate's Receipt Yüklenecek Yük için verilen belge

Anılanın tanımı ,yükleme talimatı bakımından doğru olup,yükleme ordinosunun fonksiyonunu özet olarak ifade etmektedir. Ancak İngilizce karşılığı olan Mate's Receıpt  bana göre doğru değildir. Önemli olan alma ise; etimolojik olarak Mate's receipt ,yükleyiciye yükleme yapmak üzere verilen belgenin ,yükü aldığını üzerinde belirtmesi için 2 ci kaptana teslim edilmesi anlamında değildir. Burada Receipt belgenin değil yükün gemi tarafından alındığına dair bir belgedir. Kısaca Mate's Receipt ,Yükleme Ordınosu eğer 2 ci Kaptana yükleyici tarafından veriliyor ise bunun kaptan tarafından alındığını,yada kaptan nüshasının alındığını değil yükün teslim alındığını ,ve ayrıca ne şekilde teslim alındığını ifade etmektedir. Yükleme Ordinosu Ya da talimatı ise yükleyiciye yükü üzerinde anlaşılan gemiye ve seferde yüklenmesi için gümrük,liman ve gemiye ibraz etmek üzere ve aslında gemi kaptanına bu konuda bir bilgi ve talimatı içeren belgedir. Yükleme ordinosu yükleme talimatı,Mate's Receıpt ise bu talimata uygun olarak malın gemiye yüklendiğinin ve yüklendiği andaki durumunu gösteren belgedir. Dolayısı ile Yükleme Ordinosu başlangıç,Mate's Receipt ise bu bakımdan sonuçtur; yani yüklenecek olan yük için değil ,yüklenmiş yük için verilen belgedir.

Hal böyle olmakla beraber,bir sözlük hazırlarken ,bir Türkçe tanımın tam İngilizce  karşılığı yerine,onun tercüme edilen dilde yaygın olarak kullanıldığı ve kabul görmüş şekli ile tercüme edilmesi karışıklık yaratmamak için kullanılan bir yöntem olduğundan Refik Hoca sanırım bu hususu dikkate almıştır. Nitekim bir çok kaynak ve sözlükte Yükleme Ordinosu Mate's Receipt olarak İngilizceye çevrilmektedir.

Etimolojik olarak meselenin kaynağına indiğimizde  emir Ya da talimat İngilizce de Order,Fransızca da Ordenner,Ispanyolca da Ordener ,İtalyanca da ise Ordine olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak LATİNCE de ORDİNEM olarak yer almakta olup emir, anlamındadır.

Ordino ise Latince de Sipariş anlamında olmaktadır. İtalyanca da da Ordine hem emir hemde sipariş anlamındadır. Dil uzmanı olmamakla beraber sanırım ORDİNO yukarıdaki kelimelerden türemiştir. Fakat daha yakın olduğu dil ORDİNE ile İtalyanca . (Nitekim Haydarpaşa limanına da zaman zaman uğrayan bir İtalyan Konteyner gemisinin adı ITAL ORDİNE dir.) ORDİNO ile ise aşağıda açıklandığı üzere  Fransizca dır.
                                                       
Ülkemizde DB Deniz Nakliyat tarafından kullanılan ve aşağıda detaylı olarak açıklanan Yükleme Ordinosundaki (ki bu belge Mate's Receipt olarak kullanılmaktadır)Fransızca Metinde Yük Orninosu olarak tercüme edilen ''ordino de chargement ''yani yükleme ordinosu (ordıno loadıng)olarak yer almaktadır. Bazı kaynaklarda ise Fransızca olarak ''ordino receptıon mate'' ,''ordino receptıon compagnon'' olarak bu tercüme yapılmaktadır. Yani ikinci kaptan makbuzu talimatı olarak ifade edilmektedir. Ülkemizde Mates Receipt e Yükleme Ordinosu denilmesinin nedeni. Cumhuriyet öncesi ve hemen sonrası hakim dil Fransızca olduğundan ,yine ülkemizde Acentelik konusunda etkin olan LAVANTEN'lerin kullandığı dil Fransızca olduğundan hazırlanan belge de Fransızca Türkçe olarak tanzim edildiğinden YÜKLEME ORDİNOSU ifadesi hem dilimize girmiş ,hemde yaygın şekilde kullanılmaya başlamıştır. Fakat zaman içinde İngilizce hakim dil olmaya başlayınca  ,bu ifade İngilizcedeki MATE'S RECEİPT ifadesini tam olarak karşılamamaya  ve Yükleme Talimatı (Shıppıng ORDER)ile karışmaya başlamıştır.

2-S.Erol Eröztürk(D.B Deniz Nakliyat Eski Acente Müdürü)(Deniz Taşımacılığında Acenteliğe Başlarken 1985.Shf 61

Yükleme Ordinosu ;

Yükün gemiye yüklenebilmesi için tanzim edilen ordinodur.

Gemiye tertiplenmiş yük için yükleyici,acenteye yükleme talimatı verir.

Acente buna göre bir takım yükleme ordinosu tanzim eder veya yükleme ordinosu acenteye boş olarak verilerek ,ordinoyu yükleyici doldurur.
                                            
Acente yükleme ordinosunun 1 adedini (gemi kaptanına ait olanını)mühürler ,imzalar .Yükleyicinin,yükleme için limana depozito yatırması gerekiyorsa limana verilecek nüshayı da mühürler ve imzalar. Kalan nüshalar gemi kaptanına ait olan ile birlikte gemiye gönderilir. Gemi kaptanı bu ordinolara göre yükü gemiye alır
****Yazarın Notu;Buraya kadar ifade edildiği şekli ile bu belge Yükleme Ordinosudur(talimatıdır)

Sn Eröztürk sonra aşağıdaki şekilde açıklamasına devam etmektedir.;

Yükleme yapıldıktan sonra eksik ve rezerv varsa yükleme ordinosuna yazılır. Kaptan kendisine ait olan nüshayı saklar ,diğerlerini mühürler,imzalar ve yükleyiciye verir.
****Yazarın notu Burada kaptan olarak anılan 1 Zabit Ya da başka bir deyişle 2 ci Kaptandır.

Bu ordinoların bir tanesini yüklemede görevli gümrük kolcusu alır ve beyannameye ekleyerek beyannameyi kapatır.(Uygulamada yer yer değişebilir)Yükleyici kendisin de kalan diğer tasdikli nüshayı acenteye verir. Acente buna göre konşimento'yu tanzim eder.
                                             
Dikkat edilirse ikinci bölümde açıklanan hususlar Mate's Receıpt ile ilgili olup Mate's Receipt Fonksiyonudur. Ancak Sn Öztürk burada Kaptan Makbuzu ibaresini kullanmamış,Yükleme Ordinosu ibaresini kullanmış,ancak bu belgeye iki fonksiyonu birden yüklemiştir. Nitekim DB Deniz Nakliyat Uygulamaları da böyle olmuştur. Bu açıklamanın ekinde verilen ORDİNO'da(aşağıda detayı verilmiştir) Yükleme Ordinosu olup,muhtevası Türkçe ve Fransızca olarak tamamı ile böyle bir ORDİNO da olması gereken bilgilere havidir. Kaptan Makbuzu ile ilgili bir hane ve meşruat yoktur. Burada yapılan uygulama bir belgede iki işlemin yapılması keyfiyetidir.

Ancak Kaptan Makbuzuna dair bir bölüm olmayıp,kaptan bu belgeye gerekli şerhleri düşerek imzalamakta ve mühürlemektedir.

3-Arkas Akademi Ders Notları ;

Bookıng Note ile bir ön anlaşmaya varan taraflar ,yükün gemiye yüklenmesi için  bir yükleme ordinosunu yük sahibinin eline vermeden önce kendisinden bir istek mektubu alır. 3Nüshadan oluşan yükleme ordinosunu(Mate's Receipt)yükleyene verir ve malın yüklenmesini sağlar.

Hazırlanan 3 nüsha;

*Yük gemiye fiilen yüklendikten sonra gemi kaptanı veya ikinci kaptan tarafından imzalanıp ,geminin mührü ile mühürlendikten sonra yükleyiciye iade edilir. Yükte Ya da ambalajda bir hasar varsa ve /veya yükü ilgilendiren hususlar bu nüshaya yazılıp ,imzalanır. Bu nüsha ile yükün fiilen gemiye hangi durumda yüklendiği ispat edildiğinden ,acente buna istinaden konşimentoyu yükleyiciye verir.

*Acente tarafından imzalanan bu nüsha gemide kalır(burada sözü edilen 3 adet yükleme ordinosundan birinin gemide kaldığı hususudur)Gemi kaptanı taşıma veya boşaltma esnasında acente tarafından düzenlenmiş diğer evrakı (manifesto,konşimento vb)elindeki bu nüsha ile kontrol eder

*Bu nüsha (3 cü nüsha denilmek isteniyor) acentenin nezdindeki gemi dosyasına  konulmak üzere tanzim edilip yükleyicinin yükleme talimatı ve konşimentonun alınıp/satılmaz nüshası (Negotıable olmayan yani ciro Ya da el değiştirme ile malın sahipliğinin değişmediği kopya konşimentodan söz ediliyor)ile birlikte dosyada saklanır.

(Yazarın notu aşağıda açıklandığı üzere Mates Receipt Kaptan tarafından değil 2 Kaptan Ya da onun yetki verdiği tarafça imzalanır,Çünkü gemide yükleme tahliye işlemleri 2 ci Kaptanın kontrolü altındadır/En üst merci olarak sonuçta bundan da kaptan sorumlu olsa da ,bu belgeyi imzalayan 2 Kaptandır. Kaptan imzalasa ne olur?belge geçersiz  mi olur ?Hayır,ancak bu belgenin kaptan tarafından imzalanması  usulden değildir. Kanımca ikinci kaptan Ya da onun yetki verdiği tarafça imzalanır ibaresi daha doğru olacaktır.

Diğer taraftan aslında gemi kaptanı kendisine kopya konşimento verildiği zaman (konşimentoyu kendi imzalamıyorsa)daha hareket etmeden bu kopya Ya da gemiye verilen 1/3 Orijinal konşimentonun bu belgeye uygun olarak tanzim edilip edilmediğini kontrol eder. Yada gemiye yükleyici tarafından da imzalanmış bir kopya konşimento (kaptan konşimentosu)verilerek(kaptana yükleyici imzalı bir kopya konşimento verilmesi hususu yeni TTK da yer almıştır) tahliye limanında ibraz edilen kullanıma girmiş konşimentonun aslı ile aynı olup olmadığını elindeki yükleyici tarafından da imzalanmış kopya konşimento ile kontrol eder. Mates Receipt hazırlanan manifesto ve konşimento bakımından bu belgelerin yükleme limanında kendisine taktiminde bir  kontrol vesaiki fonksiyonu ifa eder. Yada acente tanzim edilen konşimentoyu buna göre kontrol eder.,yada hazırlar Konşimento tanzim edildikten sonra asıl olan konşimentonun kendisidir. Tahliye limanında kaptan /acente kendilerine taktim edilen sirkülasyondaki konşimentonun Mates Receipt' uygun olup olmadığını değil taşıyanın kendisinin Ya da yetki verdiği tarafın imzaladığı konşimentoya uygun olup olmadığını kontrol eder. Bu konşimento her zaman Mates Receıpt'e uygun olmayabilir. Herkes bilir ki Mates Receıpt de mal ile ilgili rezervler olmasına rağmen teminat mektubu karşılığı taşıma şirketi tarafından temiz konşimento tanzim edilebilir. Aynı durum miktar konusunda da olabilir. Kaldıki sırkülasyondaki konşimento Mates receipt ile uyum içerisinde değilse ,bu konşimento 3 şahsa devredildikten sonra taşıyan bu masum tarafa karşı bunun Mates Receıpt e karşı uygun olmadığını ileri süremez,ancak bu konşimentonun kendi tanzim ettiği /imzaladığıYa da tanzim ve imzalanması için yetki verdiği konşimentoya uygun olmadığını ileri sürebilir. Burada da kontrol Ya da ispat vesaiki gemideki kopya konşimento daha da sağlamı yükleyici tarafından da imzalanmış kaptan kopyasıdır. Dolayısı ile Mates Receipt yükleme limanında Ya da konşimentonun tanzim edileceği yerde konşimento tanzim edilirken dikkate alınması gereken bir belgedir.

Bu hususu SKULD dan  Anders Ulrik Bılls Of Ladıng adlı çalışmasında şu şekilde ifade eder;''As a receıpt ;The ınformatıon contaıned ın a bill of ladıng is prıma facıa evıdence of receıpt by the carrıer of the goods as so descrıbed,but conclusive evıdence against  him once the bıll has been transferred to a thırd party actıng ın good faıth,ancak konşimento tanzim edilmemiş ise (ki burada tanzim edildiği anlaşılıyor)kaptandaki Mates Receıpt nüshası kontrol için bir anlam ifade eder.)

Dikkat edilirse yukarıdaki  açıklama Sn Eröztürk'ün tanımı ile hemen hemen aynıdır. Bu açıklama da da  iki fonksiyon aynı belge üzerinde toplanmıştır. Taktir edileceği üzere Yükleme Ordinosu Ya da talimatı MASKÜLEN bir kavramdır. Malın gemiye konması  talimatıdır. Mates Receipt ise FEMİNEN bir husustur. Malın gemi tarafından alınmasıdır. Doğada istisnalar dışında Maskülen ve Feminen unsurlar birbirlerinden ayrıdır. İstisna DENİZATI dır .Çift cinsiyetli bu canlı hem dişi hemde erkektir. Ülkemizde yukarıda sözü edilen bu iki fonksiyon tek belgede toplanarak(Yükleme Ordinoso )çift cinsiyetli ve fonksiyonlu bir belge haline dönüşmüştür.

3-Bazı Akademisyenlerin savı   ;

 Ülkemizdeki bazı akademisyenler aşağıdaki görüşü ileri sürmektedirler;

''Türkiye'de yükleme talimatı ve yükleme ordinosu birbiri ile karıştırılmaktadır.
                                                       
Yükleme talimatı taşıyan Ya da taşıtan tarafından taşınacak mal ile ilgili olarak verilen talimat olup yükleme ordinosu yani Mate's Receipt 2 ci Kaptan tarafından mal gemiye teslim alındıktan sonra tanzim edilen malın gemiye yüklendiğini ve yüklendiği andaki durumunu gösteren belgedir.''


Dikkat edilirse bu akademisyenler ile  ile görüşlerimiz aynı yöndedir. Sadece tek farkımız onların Mate's Receipt'e Yükleme ordinosu bizim ise Kaptan Makbuzu dememiz ,Shıppıng Order'a ise  onların yükleme talimatı bizim ise yine yükleme talimatı Ya da ordinosu dememizdir. Taktir edileceği üzere ORDER talimat anlamındadır. Eğer Mate's Receipt e Yükleme Talimatı dersek bu durumda,yukarıda açıkladığımız üzere  diğer dokuman ile karışmaktadır.

Ancak bu akademisyenler  de bizim görüşümüz paralelinde  bu iki belgenin farklı olduğunu ileri sürmektedir. Fakat bu yükleme talimatı uygulamada her zaman Shıppıng Order olarak kullanılmamakta ,Shıppıng Permit,Shıppıg Instructıon,Shıppıng Note gibi tanımlamalarda yapılmaktadır. Anılan akademisyenler ile aramızdaki tek fark karışıklık yaratmamak üzere; Mate's Receipt e diğer belge ile karışmaması için Yükleme Ordinosu yerine Kaptan Makbuzu,hatta daha doğru bir tanım ile tarafımızdan 2 Kaptan Makbuzu teriminin kullanılmasıdır. Nitekim Türkçe bir çok  Terminolojik açıklamada bu şekilde kullanılmaktadır. Mate's Receipt i İngilizce olarak kullanmak istemeyip Türkçeye çevirmek istersek bu belgeye Yükleme Ordinosu denildiği zaman ,Ordino Makbuz anlamında olmadığından  bu amaç hasıl olmamaktadır.

Bu savımızı kuvvetlendirmek için burada yer verdiğimiz Nıppon Yusen Kaısha vs Mahali Ram-Ranjıdas and Anr on 1930 (Yazarı Rankın )olayında dava içeriğinde aşağıdaki hususlar bulunmaktadır;
İhracatçı Firma Davacı ya aşağıdaki Shıppıng Instructıon u yollamıştır.(Burada Yükleme/Taşıma Talimatı Shıppıng Instructıon olarak kullanılmıştır)

''Lansdowne Jute Mılss the undermentıoned goods shıppıng documents for whıch have been taken out ın the name of messrs Internatıonal Export Company lımıted and hand MATE'S RECEİPT to our Sircar ''
''On the receıpt of goods the Chıef Offıcer of the shıp ıssued Mate's Receipt''
Buradan da görülmektedir ki bu iki belge farklıdır.
                                                     
Yine General Cargo Shıp Com da Mate's Receipt ile ilgili açıklama yapılırken aşağıdaki ifade kullanılmaktadır;

''Mate's Receipt için gemideki 3 Nüsha halindeki koçan kullanılır.(Shıp Pad)bunun orjinali mal gemiye alındıktan sonra malın yükleme anındaki durumu ve miktarı yazılarak ikinci kaptan Ya da onun adına gemi acentesi tarafından imzalanarak yükleyiciye verilir,bir kopya ise acenteye verilir,bir nüsha da sonradan buna göre tanzim edilecek olan konşimento ile mukayese etmek için gemideki koçanda kalır. (Dikkat edilirse bu husus yukarıda Yazarın yorumu olarak verdiğimiz husus ile örtüşmektedir.)

2 ci Kaptan Shıppıng Note daki bilgileri  direk olarak Mate's Receipt e yazmak zorunda değildir. Yükleme anında malın durumu ne ise onu yazmak zorundadır'' Dikkat edilirse burada Shıppıng Order değil Shıppıng Note kullanılmıştır.

4-Deniz Ticaret Odası Gemi Acenteliği Eğitimi Kitabında ;  

Mate's Receipt Ya da Shıppıng Order ile ilgili bir açıklama sadece 3 yerde mevcuttur.
Sayfa 116 da Operasyon Evrakı Başlığı altında Yükleme/Teslim Ordinosu ibaresi yer almaktadır.
Aynı sayfada Konşimento başlığı altında ''Yükleyici Firmanın Konşimento talimatı beyanına ve gemi kaptanı tarafından tasdik edilmiş yükleme ordinosuna veya ''mate's receipt''e göre tanzim edilir''.ifadesi yer almaktadır. Burada dikkat edilirse yükleme ordinosu Ya da başka deyişle Mate's receipt'e göre veya Yükleme Ordinosu yazıp parantez içine Mate's Receipt  konulmamıştır.Veya ibaresini kullanılmıştır. Buradan Mate's Receipt Yükleme Ordinosu üzerinde de yer alabilir Ya da ayrı bir Mate's Receipt tanzim edilir anlamı çıkabilir. Ancak sayfa 213 de Konşimento başlığı altında ,''Bir geminin limanda yüklenmesiyle ilgili ''yükleme ordinosu''karşılığında alınan en önemli belge Konşimentodur''ifadesi ile bu yorumumuz boşa çıkmaktadır.

Sayfa 216 da ise Yükün Dışarıdan Görünüşü başlığı altında ''Ancak yükleme sırasında denetlemeler sonucunda Mate's Receıpt'e 10 sandığın kırık ,5 çuvalın ıslak olduğu yazılmışsa,kaptan bu meşruatı konşimentoya yazmak zorundadır.''ifadesi yer almaktadır.
                                                    
Kısaca bir terminoloji birliği bulunmamaktadır. Fakat bu kitapta da anladığımız kadarı ile bu iki kelime aynı anlama gelmek üzere kullanılmıştır.
                                                 
5-Bir Akademisyenimizin ; Türkiye'de Gemi ve Yük Tellallığı (Deniz Haber)adlı son makalesinde aşağıdaki ifade yer almaktadır.

''Bu ticaret aracıları,gemi armatörüyle yükün gemiye teslim edildiğini ortaya koyan ilk akitsel bağlantıyı TESLİM ORDİNOSU(MATE'S RECEİPT)düzenleyerek oluşturur.
Taşıyanla yükün alıcısı konumundaki gönderilen arasındaki ilişkiyi de Taşıma Senedi(Bookıng Note)düzenler''ifadesi yer almaktadır.

Bu ifadeye aşağıdaki açıklamalarımız paralelinde bir çok husus bakımından katılmamız ve aynı görüşü paylaşmamız mümkün değildir.
                                                        
i)Buradaki teslim ordinosu değil ,yükleme ordinosudur. Teslim Ordinosu yükleme limanında değil,konşimentonun ,taşıyanın acentesine ibrazı ile malı tahliye limanında limandan çekmesi ve gümrük muamelelerini yapması için nihai konşimento hamiline verilen belge olup,Yükleme Ordinosunun tam tersi fonksiyona sahiptir.


ii)Teknik tanım Armatör değil Taşıyandır.Taşıyan Contractual Carrıer olabilir(Tıme Charter Kıracı)

İşletme Müteahhidi olabilir Ya da Armatör olabilir(Actual Carrıer)nitekim ifadenin diğer kısmında bu tanım kullanılmıştır.
iii)Bookıng Note Taşıma senedi değildir.Ön taşıma sözleşmesidir.Mal yüklendikten sonra ,yada taşıyan tarafından teslim alındıktan sonra Taşıma Senedi tanzim edilir. (Detay için bkz 6102 sayılı yeni TTK 856 )

iv)Bookıng Note alıcı ile değil taşıtan arasında yapılır,Mal Cıf satılmış ise bu yükleyicidir. Fob satılmış ise alıcıdır. Ya da bazen Fob satışta alıcı adına onun vekili sıfatı ile hareket eden satıcı /yükleyicidir.
                                           
v)Taşıyanla,malın alcısı arasındaki ilişkiyi konşimento düzenler (Açık Piyasa taşımacılığında Konşimento el değiştiriyor ise,değiştirmiyorsa konşimento sadece bir tesellüm makbuzu niteliğindedir. Liner taşımacılıkta ise Konşimento ,Bookıng Note dan sonra Konşimentonun tanzimi ile taşıma mukavelesine dönüşür)Bu nedenledir ki,Konşimento'nun 3 fonksiyonundan biri ''Prima Face evidence of contract ''Ya da SKULD'dan Andres Ulrik'ın Bılls of Ladıng adlı makalesinde sözü edildiği üzere ''As a contract of Carrıage''dır.

Fakat Hamburg Rules a Choıce for the EEC ? Internatıonal Calloguım held on adlı çalışmasında Prf Francesco Berlıngeri Konşimentonun bir  mukavele değil, mukavelenin delili olduğunu savunur.(the bill ıs not a contract but only the best evıdence of contract''

Berlıngeri bu çalışmasında gerçek bir mukavelenin teklif(offer),şifahi Ya da yazılı bir düzenleme(arrangement)taşıyanın taşıma ile ilgili ilanları(advertesment of the carrıer ,bookıng note,taşıyıcının tarifelerdir demektedir(benzer açıklamayı Rotterdam Kuralları ile ilgili açıklamalarında da yapmıştır)anılana göre konşimento sabit bir mukavele değildir. Ancak standart bir form olup bu önceden basılı form üstüne çoklukla taşıyan tarafından ilave madde ve detaylar eklenmektedir.
Anılana göre Ch/p eşyanın nakliyesi ile ile ilgili bir sözleşme(transportatıon of goods)konşimento ise taşıma sözleşmesidir(contract of carrıage)ch/p  bir hizmetin Ya da geminin kiralanması sözleşmesidir. Ch/p şifahi olabilir ancak konşimento olmaz. Konşimentonun nakliye mukavelesi olmamasının nedeni taşıyan tarafından tek taraflı olarak imzalanmasıdır. Oysa sözleşmeler çift taraflı olarak imzalanır.

Gerçekten de böyle bir kira sözleşmesi ile taşıyan bir taşımayı değil geminin taşıtanın kullanımına bırakılmasını ve geminin sözleşmede belirtilen özelliklerini idame etmeyi taahhüt eder

Prf Sezer Ilgın Taşıma Sözleşmeleri ile Kira sözleşmelerini Mukayeseli Hukuk açısından Chartering ve Hukuk kitabında detayı ile açıklamıştır.

vi)Bilindiği üzere Liner taşımacılıkta sıralama Bookıng Note/ön taşıma sözleşmesi,Shıppıng Order(Instructıon),Mates Receipt,Konşimentodur. Açık Piyasa Taşımacılığında Recap, Gemiye Sefer Talimatı Charter Party,Shıppıng Order ,Mates Receipt,Konşimento dur.

 Dolayısı ile anılan Akademisyen sanırım sehven Yükleme Ordinosu yerine Delivery Order ibaresini kullanmış,ve bunu Mate's Receipt olarak ifade etmiştir.
                                                       
Şimdi  ,bu kadar akil adam Mate's Receipt'e Yükleme Ordinosu derken bizim  hala neyin peşinde olduğumuz akla gelebilir. Amacımız Yurt içinde ve Yurt dışında kullanıldığı şekli ile
terminoloji farklılığını ortaya koyarak bir terminoloji birliğine katkı sağlamak Shıppıng Order ile Mate's Receipt ın karıştırılmasının önüne geçmektir.
 
B-Benim Yukarıda Savunduğum Gibi Mate's Receipt ve Shıppıng Order'ı Ayrı Ayrı Ele Alanlar.

1-Kaptan Nejat İnce Diken,Gemi İşletme El Kitabı 1984 Shf 25

Mates Receipt;Yükleme esnasında,yükleme operasyonunu yapan firma yetkililerinin,yükleyici müteahhidinin ''Stevedor''ların gemiye yükleyecekleri ,yükün gemi ambarına girdiğini,gemi tarafından teslim alındığını belirten bir anlamda ''Teslim alınma makbuzu''niteliğindedir.

Bu makbuz gemi nöbetçi zabiti veya ikinci kaptan tarafından imzalanır. İmzalanmadan önce yükün miktarı,kuru olup olmadığı,ambalajında bozukluk ve hasar var ise bunun muhakkak ''Mates Receıpt'e yazılması gerekir. Aksi halde gemi veya gemi sahibi yükün o halinden sorumlu olur. İleride gemi aleyhine açılacak tazminat taleplerinde ,gemi otomatikman zararı tazmin zorunda kalır.''

2-ICS Port Agency Shf 78 de aşağıdaki ifade yer almaktadır;

Mate's Receipt;

Bazıları,konşimentoya göre daha az öneme sahip olan bu belgenin sıralamada neden konşimentodan önce tanzim edildiği hususunu merak edebilirler.
                                                      
Bu sorunun cevabı Mate's Receipt'in MALI TANIMLAMAYA ESAS TEŞKİL EDEN BİLGİLERİ İHTIVA ETMESİDİR.
                                                       
Uygulamada,gerçek yükleme yapılırken,yük sayılır,dış görünüşü itibari ile durumu çek edilir. Bu dökme yüklere uygulanmasa da*,torbalı,kutu halinde veya fıçılı veya diğer şekilde ambalajlanmış yükler için mutlaka yapılması gereken bir işlemdir.   

*Yazarın Notu;Dökme yüklerde taşıyan adına gemi yük ilgilisinin gemiye yüklenen dökme yüklerin durumunu kontrol etme ,yada bu malın miktarını tespit etme gibi yükümlülüğü yoktur anlamı çıkmasın. Tam tersine kasalı Ya da torbalı yükün içinde ne olduğunu taşıyan belirleyemez.(Makul tespit etme imkanlarına sahip değilse ,yine makul tespit etme imkanlarına(reasonable means of checkıng) sahip değilse her bir paket Ya da çuvalı tartma ve içinde kaç kg mal olduğunu tespit etme sorumluluğu da yoktur. Malı dış görünüşü itibari ile kontrol eder (whether  apparently ın good order
and condıtıon or not) ancak adetten sorumludur. Yani paket Ya da kasayı sayabilir bunun için gerekli Tally'ı yapabilir. Dökme yükte ise taşıyan Miktardan sorumludur. Çünkü draft sürvey ile gemiye yüklenen malın miktarını tespit edebilir.

Artık malda ambalajlı olmadığından malda bir hasar var mı yok mu bunu tespit edebilir(görünüşü itibari ile) yani mal ıslak mı vb gibi. Sıvı yük taşımacılığında bunu da yapamaz.

Ancak tabi taşıyan malın kalitesini veya spekslere uygun olup olmadığını tespit edemez.

Bu açıklamalar ışığında ve sınırlar dahilinde  Dökme yüklerde Taşıyan malın miktarını ve imkanlar mevcut ise yükleme anındaki durumunu Mate's Receipt üzerinde yazmalıdır . Fakat ICS'ın beyanında yer aldığı gibi bazı kaynaklar da da dökme yükler için Mate's Receıpt talep /tanzim edilmez çünkü malın tamamı dökmedir şeklinde beyanlar bulunmaktadır.
                                                          
Bu açıklamalara rağmen yukarıda tarafımızdan açıklandığı üzere uygulamada dökme yükler için de Mate's Receıpt tanzim edilmektedir. Örneğin Missipi Rıver dan yüklenen dökme Mısır yüklemelerinde Mate's Receipt tanzim edilmektedir.(Bu Mate's Receipt'in bir örneği aşağıda verilmiştir) Bu yüklemeler tanımlanırken ;''Ambar mısır yükü ile doldurulduktan sonra malın tirimi küçük bir buldozer ile yapılır ,tüm mal yüklenildikten sonra gerçek yüklenen yük miktarı draft survey ile tespit edilir ve Mate's Receıpt ihracatçı Ya da satıcı tarafından tanzim edilir

Mate's receıpt konşimento tanzim edilmeden önce kaptan tarafından (buradaki kaptan 2 Kaptandır)

malın gemiye yüklenildiğini ve yükün dış görünüşü ile ne durumda olduğunu belgeleyen bir dokümandır.''şeklinde ifade edilmektedir.

Dökme yükler için Mates Receipt tanzimine gerek yoktur ifadesi,sanırım draft survey ile taraflar arasında miktarın belirlenmesi ve malın dökme olması nedeni ile durumunun açık ve aşikar olmasından kaynaklanmaktadır. Ancak bu husus dökme yüklerde Mate's Receipt kullanılmaz diye ICS'ın ileri sürdüğü gibi bir yoruma neden olmamalıdır

Nitekim bizim bu görüşümüz General Cargo Shıp Com da aşağıdaki şekilde ifade edilmektedir.
''Mate's Receipt Konvansiyonel taşımalarda kullanılmaktadır (General Cargo,dry bulk or tanker)ancak Liner taşımacılıkta günümüzde (örneğin konteyner taşımacılığı ve Ro-Ro taşımacılığında)Mate's receıpt yerine Standart Shıppıng Note adı verilen daha modern bir belge kullanılmaktadır'' (Bkz Outlıne of a Mate's Receipt for cargo Ship Employment)

Bir gemi Zabiti( teorik olarak bu 1 ci Zabit-Mate dir)her bir consıgnment(Gönderilen yük için  daha doğrusu her bir tanzim edilecek konşimento için)bu işlemi yapar ve basit bir Receıpt(Teslim Alma Makbuzu)imzalar. Bu makbuz ,konu yükün gemiye yüklendiğini belgeleyen bir evrak/makbuz mahiyetindedir. Bu belgeye istinaden Gemi Kaptanı ,taşıyan adına kendisine taktim edilen Konşimentoyu imzalama yetkisine (Ya da sorumluluğuna)sahip olur. Bu prosedür dünyanın bir çok yerinde bu şekilde uygulanırken,başka yerlerde daha farklı biçimde uygulanabilir.
                                              
Örneğin Cargo Superindents(Yazarın notu;veya Super cargo -Yük İşlemlerinin Taşıyan adına 1 zabit tarafından değilde ,Taşıyanın tayın ettiği ve her limana yükleme öncesi gelen ve yükleme işlemlerini ve tahliye işlemlerini organize eden yük ilgilisi)kullanıldığı durumlarda başka bir form düzenlenebilir. Ancak bu belge formu farklı olsa da fonksiyonu aynıdır.

Mate's Receipt ve Konşimento tamamı ile birbirinden farklı fonksiyonlara sahip iki belgedir. Mate's Receipt tamamı ile yükün gemi tarafından teslim alındığını belgeleyen bir doküman olup*,negotıable bir belge değildir. Yani bu belge ciro edilmek Ya da el değiştirmek sureti ile malın sahipliği bir başkasına devredilemez. Bu belge ile ,bu belgeye sahip olan kişi taşıyandan konşimento talep etme hakkını elde eder,ancak bu belge,bu belgeye sahip olan kişiye ,bunun dışında bir yetki ve sorumluluk yüklemez.

*Yazarın notu;Sadece teslim alındığını değil,ne şekilde teslim alındığını belgeleyen bir dokümandır.

Adeta malın yazı ile ifade edilmiş resmidir. Ayrıca document of tıtle karakteri de yoktur.

Ancak bu açıklamalar içinde bulunduğumuz çağın gerçeğini yansıtmaz. Çünkü bu gün için Geminin yük ile ilgili zabiti Mikro ölçekte değil Makro Yükleme Operasyonunu  denetler. Çünkü konteyner taşımacılığının devreye girmesi ile  bir çok limanda  bu paketli yükler (General Cargo-break bulk yükler) konteyner içine ya Inland depo da Ya da yükleyicinin kendi deposunda veya deniz terminalinde yükleyici tarafından yüklenmektedir.)

Bu nedenle kontrol konteynerin içindeki mala değil,konteynere yapılır.

Bu nedenle yeni bir uygulama ortaya çıkmış olup,özellikle İngiltere limanlarında Mate's Receipt yerine Multıpurpose Standart Shıppıng Note 'un bir kopyası kullanılmaktadır.*
                                              
*Yazarın Notu;Bu konteyner taşımacılığında uygulanan bir husus olup,break bulk yükler sadece kapalı taşımacılık olan Liner taşımacılıkta taşınmamakta ,sayısı giderek azalsa da,açık piyasa taşımacılığında sefer esası ile de taşınmakta ve klasik Mate's Receipt hala uygulanmaktadır. Daha doğrusu uygulanmak zorundadır.

Standart Shıppıng Note;  (Bu belgeyi Ics anlına kitabında aşağıdaki şekilde açıklamaktadır)

Bu çok kısımlı belge ,ilk bakışta konşimentoyu andırır,çünkü ihracatçı ,yük ve bu yükü taşıyacak gemi  ile ilgili bir çok detaylı bilgiye havidir. Bu belge ihracatçı Ya da onun forwarder 'ı tarafından tanzim edilip nakliyenin her safhasında yük ile birlikte gider.  

Bu nakliye sürecinde yükün her el değiştirmesinde ,örneğin ihracatçıdan ön taşımayı yapacak taşıyana(haulier),bu ön taşıyıcıdan limana,limandan gemiye olan yükün birinden diğerine tesliminde bu form imzalanır ve bir kopyası yükü teslim eden tarafta kalır. Böylece yükün bir noktadan diğerine taşınmasında takibi kolaylaşır.

Çünkü bu belgenin imzalanarak teslim alınması,yükün dış görünüşü itibari ile iyi vaziyette ve eksiksiz olarak alındığını ortaya koyar,bunun tersi bir durumda bu belge üzerine şerh düşülecektir.

Böylece malda bir hasar ve eksiklik varsa bunun taşımanın hangi safhasında meydana geldiği kolayca ortaya çıkacaktır.
Bu belgenin bir bölümünü Mate's Receipt olarak kullanılması onun fonksiyonunu genişletmekte ve böylece konşimentonun tanzimi için mal gemiye yükleninceye kadar  her safhasının uygun bir şeklide tamamlandığı hususunda bir delil teşkil etmektedir.(Bkz ICS Port Agency Shf 78)

Dikkat edilirse bu belge ülkemizde Yükleme /Taşıma talimatı  ile Mate's Receıpt'in aynı belge üzerinde işlem görmesi ile ayniyet gösterdiği gibi düşünülse de,bizde Yükleme Ordinosu üstünde Mate's Receipt için ayrı bir bölüm bulunmamaktadır. Belgenin adı da ORDER dır.
                                                      
Yukarıda ICS'ın bu konudaki açıklaması verilmiş,ancak ICS'ın bazı açıklamalarında ki bazı farklı değerlendirmeler,Yazar Notu olarak,diğer kaynaklarda verilen örnekler ve açıklamalar ile düzeltilmeye çalışılmış,yada en azından farklı tanımlama ve değerlendirmelerin varlığına işaret edilmiştir.
                                                        
3-Diğer bazı kaynaklarda ise Mate's Receipt'in terminal Ya da yükleyici temsilcileri tarafından tanzim edildiği hususunda kayıtlar bulunmaktadır. Bu durum okuyucuların kafasını karıştırmasın.

Konşimentoda taşıyan tarafından tanzim edilmesi gereken bir belge olmasına karşın ,çoklukla yükleyici tarafından hazırlanır,ancak kaptan Ya da taşıyanın acentesi veya taşıyanın yetki verdiği bir tarafça imzalanır. Konşimento yükleyici tarafından da tanzim edilse de, sonuçta taşıyanın belgesidir. Burada yükleyici/ihracatçı Ya da onun temsilcisi konşimento bilgilerini taşıyana Ya da onun temsilcisine vererek konşimento tanzimini talep etmesi yerine, kendi tanzim etmektedir. Aynı durum Mate's Receipt içinde geçerli olmaktadır.(Bkz The Shıppıng Documents receipt Functıon ve ISS Marine Academy) Fakat kaptan(2 kaptan) yukarıda açıkladığı üzere bu belgedeki bilgileri olduğu gibi kabul etmek zorunda değildir.

4-SS Marine Academy'nin bu konudaki tanımı ise aşağıdaki gibidir;

''Mates Receipt Terminalde ,TERMİNAL TEMSİLCİLERİ VEYA YÜKLEYİCİ TEMSİLCİLERİ TARAFINDAN  tanzim edilir. Yükün durumuna ve vaziyetine ilave olarak yükün tanımı ile alakalıdır. Yükleyicinin beyan ettiği yükün miktar ve/veya ağırlığı ve paketi hakkında bilgi bu belge üzerinde yer alır. Yükleme bittikten sonra bu gemiye alınan yükün resmi bir belgesi olarak,1 Zabit tarafından imzalanır.

Bu Orijinal Mate's Receipt taşıyana Ya da onun acentesine sunularak konşimento ile değiştirilir. Artık bu durumda malın taşıyan tarafından teslim alındığını belgeleyen resmi evrak konşimento olur.''

Geminin yük ilgilisi bu belgedeki yükleyici beyanlarını kabul etmek zorunda değildir.
                                                  
Bu belge Terminal Ya da yükleyici tarafından hazırlansa ve yükü tanımlamaya yetecek bilgiler bu belgede yer alsa da geminin yük ilgilisinin bunların doğruluğunu kontrol etme ve farklılıkları bu belge üzerinde yazma yükümlülüğü vardır. Çünkü bu belge konşimento tanzimine esas teşkil eden bir belge ve aynı zamanda aynı konşimento gibi ''pırıma face evıdence of receıpt'' yani malın miktar ve durumu itibari ile ne şekilde taşıyan tarafından teslim alındığı hususunda bir karine teşkil eder.(Bu konuda taraflar arasında mutabakat varsa,bazen miktar ve yükün durumu hususunda yükleyicinin itirazı olabilir,kısaca konşimento gibi kesin bir durumu ifade etmez ) Yük dış görünüşü itibari ile ''good and sound''ise ve miktar itibari ile belirtilen miktarlara uygun ise 1 Zabit bu belgenin üstüne bir şerh koymayacaktır.

Nitekim bazı MATE'S RECEİPT lerin üstünde aynı konşimento gibi aşağıdaki ibareler bulunur;

''Receıved thıs day ın apparent good order and condıtıon''  ''Qualıty and quantıty unknown  
                                                     
Bu gibi ibareler Mate's Receipt üstünde ancak ,gemi yük ilgilisinin bu bilgilerin doğruluğu hususunda tereddüt ve şüphesi varsa konulabilir.

III-MATE'S RECEIPT VE SHIPPING ORDER ÖRNEKLERİ


Bir MATE'S RECEIPT örneği aşağıda verilmiştir(Bu MR  bir dökme yük taşınmasından alınmıştır)

MATE'S RECEIPT
Tarih /No

Receıved thıs day ın apparent good order and condıtıon

Aboard the vessel ''gemi adı''from ''kimden ve nereden mal yüklenmiş ise onun adı ''

For the account of ...''kimin adına yüklenmiş ise '' ...yükün cinsi ve ambalajı vb saıd to weıght ''miktar''
stowage ''hangi ambarlara mal yüklenmiş ise ''
Varsa yük ile ilgili rezerv ve meşruatlar

Qualıty and quantıty unknown
İmza ve mühür
                                                         
Ülkemizde kullanılan ve Yükleme Ordinosu olarak(Gerçekte sadece ORDİNO yazmaktadır) adlandırılan Mate's Receipt de ise aşağıdaki bilgiler yer almaktadır.

Geminin Adı,No,Yükleme Limanı,Tahliye Limanı ,Gönderen,Alıcı,yüklerin   marka ve nosu,kapların adedi ,nevi ,yükün cinsi ve nevi ,ölçüsü ton/kg ,altında ise

..............Acenteliğine
yukarıda yazılı eşyayı tamamen malumum bulunan konşimentonuz hükmü ve şartları dairesinde ----gemi ile   ....... iskelesinde .......emrine göndermek istiyorum yük ordinosunun verilmesini dilerim
(deniz nakliyat tarafından kullanılan bir belge örneğinden yazılmıştır- Tarihi 1985

İşte bu belge üzerine 2 kaptan malı teslim aldıktan sonra gerekli şerhleri şerhleri düşerek ve imzalayarak bir orjinali yükleyiciye vermektedir. Yukarıda da açıkladığım üzere böyle bir belge üzerinde iki fonksiyon birleşmektedir.
Ayrıca yükleyicinin bir Shıppıng Order Ya da Shıppıng Note
hazırlamasına taktir edileceği gibi gerek kalmamaktadır.
Kanımca bu nedenle de bu belgeye yukarıda açıklandığı üzere Yükleme Ordinosu denilmektedir.

 IV-MATE'S RECEIPT VE KONŞİMENTO TANZİMİNDE DİKKAT EDİLECEK OLAN HUSUSLAR VE BUNLARIN Uluslar arası KONVANSİYONLAR İLE İLİŞKİSİ

                                                     
Aşağıda açıklanacağı üzere Hague Rules'a göre  gerek Mates Receipt gerekse Konşimento da                                                      
TAŞIYAN  eğer yükleyicinin beyan ettiği yük ile ilgili bilgiyi makul , mümkün ve mevcut  olan bir vasıta ile(reasonable means of checkıng) kontrol etme imkanına sahipse malın sayısı,miktarı ve ağırlığı ile  ilgili olarak bu bilgilerin ikisi için,''number,quantıty,weıght,qualıty and condıtıon un known' veya ''shıppers weıght ''kombinasyonu ile ''shıppers count'' gibi genel cls lar koyamaz.
Bununla birlikte ''Receıved the goods ın apparent good order and condıtıon ve ''as far as ascertaıned by reasonable means of checkıng as specıfıed above unless otherwıse stated'şeklindeki Cls lar bir konşimento Ya da Mate's Receıpt'ın basılı formunda yer alabilir.  
Miktar ile ilgili olarak yükleyici Konşimentoda ya yüklenen malın paket Ya da parça sayısını veya ağırlığını belirtmek hakkına sahiptir. Ancak Yükün hem sayısı hemde ağırlığını birlikte konşimentoda belirtme Sorumluluğu yoktur.


Normal olarak taşıyan Break Bulk veya Neo Bulk Taşımalarda paket,parça ,kutu,bağ,balya ,çuval vb yi gemiye alırken sayabilir. Ancak yükleyici taşıyandan paketin sayısına ilave olarak bunların ağırlığını ve/veya toplam ağırlığını da konşimentoda  belirtmesini isterse. İşte o zaman Taşıyan konşimentoya aşağıdaki remark'ı koyarak kendini koruyabilecektir.
''saıd to weıght x kg for the purpose of stability calculatıons''
Detay İçin bkz ESMERALDA 1 (1988)1 LLR 206,SKULD BILLS OF LADING -Anders Ulrik 1996
                                                
Diğer taraftan dökme yüklemelerde sadece ağırlık(weıght)hesaplanabilir Ya da yükleyicinin bu konudaki beyanı kontrol edilebilir,bu durumda taşıyan konşimentoda ''weıght ıs unknown''gibi bir
ifadeye yer veremez. Taşıyan dökme yükün ağırlığını draft survey ile tespit etmek mecburiyetindedir.*
*İmkanlar buna müsait ise ,değilse ''Yükleyicinin beyanına göre ''şeklinde bir meşruat koyabilir.

 Bu draft survey şüphesiz yükleyici temsilcileri ve gemi kaptanı ile müştereken yapılacaktır. Ya da tarafların üzerinde mutabakat tesis ettikleri bir bağımsız kuruluş tarafından yapılacaktır. Çoklukla draft survey yükleme öncesi ve sonrası mukavelede bu konuda hüküm varsa gemi tarafından yük ilgilisi ile birlikte yapılır ,yoksa bu işlem gemi tarafından tek taraflı olarak yapılır. Eğer sonuçta yükleyicinin Ya da sahilin beyanı ile geminin ölçüm sonuçları arasında fark varsa,ki bir çok faktöre bağlı olarak olabilir,gemi kaptanı kendi bulduğu miktarı konşimentoya yazmak isteyecek Ya da bu kabul edilmiyorsa,bu konuda konşimentoya rezerv koymak isteyecektir.
Ancak buna rağmen daha sonra yükleyici gemi miktarının yanlış olduğunu ispat eder ve bunun gemi personelinin yükleme ve hesaplama sırasında bu duruma gerekli özeni göstermediğini ispatlarsa. Taşıyan konşimentoya bu şekilde bir rezerv konulması nedeni ile yükleyicinin uğradığı kayıp ve zararı ödemek zorunda kalacaktır.(Anders Ulrik)


 Özetlersek ,normal ve makul hesaplama imkanına sahip bir taşıyan yüklenen malın hem sayısı hemde ağırlığının her ikisi için number,quantıty weıght unknown''gibi bir ibareyi hem Mate's Receipt,hemde konşimento da koyama sorumluluğuna sahip değildir. Sandık sepet gibi break bulk yüklerde gemiye giren malı saymak mümkün olduğundan gemi /taşıyan adetten sorumlu olup bunu sayarak konşimentoya yazacaktır. Ağırlığı yazmak zorunda değildir. Ancak yükleyici bunda ısrar ederse bu taktirde konşimentoya ve ilgili diğer evraklara bu konuda gerekli rezervi koyabilir.

Dökme yüklerde ise taşıyan Konşimento ve Mate's  Receipt üstünde malın ağırlığını yazmak zorundadır. Bu taşımada ise zaten mal paketli olmadığından taşıyanın adet sayı bildirmek gibi yükümlülüğü yoktur.
Fakat bilinmektedir ki dökme yük taşımalarında kiracılar yüklenen yük miktarının draft survey ile belirlenmesi yerine ''quantıty of the cargo to be determıned/measured as per shore scale/figures both ends''şeklinde bir hükmü taşıyanların aleyhine koyabilir. Böyle bir maddenin taşıma mukavelelerinde yer alması taşıyanın peşinen sahil figürlerini kabul edeceği anlamına gelmektedir. Ya da kabul etmese de taraflar arasında ihtilaf çıkacaktır. Özellikle Batı Afrika ya yapılan Şeker taşımalarında taşıyan ne kadar önlem alsa da ambar kapakları mühürlense ve tahliye limanında açılsa da  her seferide eksik mal tahliyesi ile karşılaşılmakta ve bunun önüne bu eksik mal tahliyesini tazmin eden Pandı kulüpleri bile geçememektedir. Alıcı sahil figürünü deklare ederek bunu esas olarak kabul etmektedir. Aynı durum ile İtalya ya Kömür taşımalarında da karşılaşılmaktadır Meslek hayatımız boyunca benzer sorunlar ile break bulk yükler de de karşılaşmışızdır. Örneğin Polonya ya Narenciye taşımalarında ,eksik tahliyenin önlenmesi için  Kıbrıs'tan yapılan yüklemelerde gemiye hem gemi personelince yenmesi hemde limanda çalınmaya karşılık olarak fazladan mal konulması adet olmuştur.

Viski Ya da alkollü içki taşımalarında Stevedorlar kasaları kasten düşürerek,kırarak içindeki içkileri içmeyi adet haline getirmişlerdir. Alkollü içki eleçlemeleri özellkle Batı Limanlarında serhoş Stevedor İşlemleri olarak bilinir.   

Konşimentoda yukarıda sözü edildiği üzere  malın ya adedi Ya da ölçüsünün yazılması gerektiği hususu Hague/Vısby kurallarından kaynaklanmaktadır.                                                   

Hague Rules Ya da Lahey Kaideleri (Doğru ifade ile Internatıonal  Conventıon for the Unıfıcatıon of Certaın Rules of Law Relatıng to Bılls of Ladıng Brussels,25 August 1924) Madde 3 -3 (b) de konşimentoda yer alması gereken bilgiler hususunda ,diğer hususlar meyanında ;aşağıdaki ifade yer almaktadır.
 a)Malın marka ve işaretleri ile ilgilidir.                                                    
''(b)Eıther the number of packages OR pieces,OR the quantıty ,OR weıght,as the case may be,as furnıshed ın wrıtıng by the shıpper
(c)The apparent order and condıtıon of the goods

Provıded that no carrıer,master or agent of the carrıer shall be bound to state or show ın the bıll of ladıng any marks,number,quantıty,or weıght whıch he has reasonable ground for suspectıng not accurately to represent the goods actually receıved,or whıch he has had no reasonable means of checkıng

Bruksel Konvansiyonun sözü edilen bu  hükümleri ,yukarıdaki açıklamalarımızın temelini oluşturmaktadır.
-Dikkat edilirse Konşimento da taşıyan ya yüklenen yükün paketli ise paket adedini,veya parça adedini veya miktarını veya ağırlığını belirtmek zorundadır. Bunların hepsini veya ikisini birlikte belirtme mecburiyeti bulunmamaktadır. Bu qualıfıcatıon'ların   Aralarında VE değil VEYA ibaresi yer almaktadır.
-Yükün teslim alındığı şekli ile dış görünüşünü itibari ile gördüğünü yazacaktır. Yani paketin,çuvalın içini kontrol etme yükümlülüğü yoktur.

Dış görünüşü itibarı ile ne şekilde mal teslim alınmış ise bu konşimento üstünde yer alacaktır. Sağlamsa sağlam olarak (Aslında sağlam mala sağlam Ya da temiz yazmak gibi bir yükümlülük yoktur,rezerv yoksa bu anlama gelmektedir*)hasar varsa dıştan görünür şekilde hasarın niteliği konşimentoya derç edilecektir.
*Hague Rules'a göre durum böyle olmakla beraber UCP500 e (Uniform Custom and Practıce for Documentary Credits)göre

Akreditifte CLEAN ON BOARD şartı varsa mal temiz de olsa konşimentoda CLEAN ibaresi yoksa Banka bu Konşimentoyu Clean olarak kabul etmemekteydi. Konteyner taşımacılığı yaygınlaşmaya başladıktan sonra bu durum sıkıntı yaratmaya  ve pratikteki uygulamaya da tam olarak uymamaya başlamıştır. Çünkü konteyneri kendi stuff etmeyen (yüklemeyen)taşıyan konteyner içindeki malın ne durumda olduğunu bilmemekte olduğundan ,sadece MAKRO kontrol yaptığından yani konteyneri dış görünüşü ile kontrol ettiğinden bu CLEAN ibaresini koymak istememeye başlamıştır.

Sanırım bu nedenle UPC 600 da   artık CLEAN ibaresinin Konşimentoda yer alması aranmamaya
başlamıştır. Aksi konşimentoda belirtilmedikçe konşimentonun temiz olduğu HAGUE RULES hükmü gibi kabul edilmeye başlamıştır.

-Ne taşıyan,nede taşıyanın  kaptan ve acentesi,yükleyicinin miktar,adet,parça,ağırlık vb hususundaki beyanları ile ilgili haklı ve makul endişe ve şüpheleri varsa,yada bunları mevcut ve makul imkanlar ile kontrol ve tespit etme imkanına sahip değilse ,yükleyicinin bu beyanlarına konşimentoda ,belirtildiği şekilde yer verme yükümlülüğüne sahip değildir.
                                          
Yazarın Notu ;verirse bile bununla ilgili rezervleri konşimentoya koyma hakkı olacaktır.

Ancak uygulamada herkesçe bilinir ki Konşimentoda Break Bulk Yüklerin Ya da Neo Bulk yüklerin daha doğrusu dökme olmayan yüklerin hem paket Ya da çuval sayısı hemde toplam gros ağırlığı konşimentoda yer alır.

Ancak buna karşın konşimentonun alt kısmında ;Shıpped on board ın apparent good order and condıtıon,weıght,measure,marks,number,quality,contents and value unknown for the carrıage to the Port of Dıscharge.........şeklinde ifade bulunmaktadır. Bimco kendi hazırladığı konşimentolarda bunu taşıyanın lehine olmak üzere bu şekilde hazırlamıştır.

Ancak  sayılması mümkün olan paketli bir malın adedini saymak zorunda olup ,çoğu bilinçli kiracı bu ibareyi ve yine yükün markalarını kontrol etmek mümkün olduğundan ''marks''ibaresini konşimento tanziminde siler. Silmese ne olur.
Brüksel Konvansiyonun zorunlu hükümleri içinde yer alan ve konşimentoya konarak taşıyanın taşıtan karşısındaki sorumluluğunu azaltan ademi mesuliyet cls'ları geçersiz olduğundan bir anlam taşımaz yok hükmünde olur. Yani taşıyan gemiye yüklerken sayılması mümkün olan bir yükün adedini bilmiyorum Ya da yükleyicinin beyanına göre gibi ifadeler kullanamaz. Fakat yapılan sayım sonucu ,adet yükleyicinin beyanından farklı ise bunu da konşimentoda belirtmek zorundadır. Bu beyanlar hususunda şüphesi varsa,yine bu ibareleri koyabilir.

Yine FCL Konteyner taşımalarında Ya da taşıyanın yapmadığı LCL Taşımalarda konteynerlerin kendisine mühürlü ve kilitli olarak teslim edilmesinde evvelce sadece''Saıd to weıght'' Saıd to contaın'' gibi ibareler konşimentoya derc edilirken. Ya da weıght ,contents and  measumenet as per shıpper's declaratıon ''şeklinde ibareler yer alırken ,bu ifadelerde taşıyanın bunları belirlemek için reasonable means of checkıng imkanına sahip olup olmadığı tam olarak anlaşılamadığından ,kanımca artık uygulamada bu konuya açıklık getirmek üzere  ''Shıpper Load,count &Sealed'',veya bazen buna Saıd to Contaın''ibaresi ilave edilmeye başlamıştır.Veya FCL/FCLShıpper's Load,Stow,Count and Contaıner(s)Sealed by Shıpper,Weıght and Measurement are Declared by the Shıppers şeklinde ibareler konmaya başlamıştır. Burada önemli olan konteynere istifin taşıtan tarafından yapıldığı , taşıyanın konteynere hangi yükün ne şekilde yüklendiği ve ağırlığı/ölçüsü/sayısı  hususunda  bir bilgisinin olmadığı ve bu bakımdan bir reasonable means of chcekıng imkanının mevcut olmadığı  hususunun vurgulanmasıdır.
Nitekim konşimentoların basılı matbu formunda da ;''Receıved ın external apparent good order and condıtıon except as otherwıse noted.The total number of the packages or unıts  stuffed ın the contaıner,the descrıptıon of the goods and weıght shown on this bılls of ladıng are furnıshed by the merchant,and whıch carrıer has no reasonable means of checkıng and is not part of thıs bılls of ladıng contract''ibaresi yer almaktadır. (Bkz Cosco Contaı

Bu yazı 3205 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar

denizhaber.com